Cây Lõi Thọ (Bò Ma)

Cây Lõi Thọ (Bò Ma) là loài cây gỗ lớn mọc nhanh, thân thẳng và cho gỗ sáng màu, thớ mịn. Bà con trồng cây để lấy gỗ, làm bóng mát hoặc trồng xen trong vườn rừng. Vua Cây Xanh tổng hợp đặc điểm, công dụng, kỹ thuật trồng và cách chọn mua cây giống trong bài viết này.

Cây Lõi Thọ là gì?

Cây Lõi Thọ là loài cây gỗ lớn mọc nhanh, có tên khoa học Gmelina arborea Roxb và thuộc họ Tếch. Cây có thân thẳng, cao khoảng 30 đến 35 mét khi trưởng thành và cho gỗ sáng màu.

• Tên gọi: Ở một số nơi, người bán còn gọi cây là Bò Ma. Tên này dễ bị dùng lẫn cho loại gỗ khác, nên cần hỏi rõ tên khoa học Gmelina arborea trước khi mua.
• Phân bố trong nước: Cây mọc tự nhiên rải rác ở nhiều vùng núi và trung du, từ phía Bắc, Bắc Trung Bộ đến Tây Nguyên.
• Phân bố ngoài nước: Loài này có mặt ở nhiều nước châu Á và được trồng thành công tại Philippines, Indonesia và Thái Lan.
• Tốc độ lớn: Cây mọc nhanh nên được xem là loài lá rộng có tiềm năng cho trồng rừng gỗ lớn.

Cây Lõi Thọ (Bò Ma) vừa là cây rừng bản địa vừa dễ gây trồng. Nhiều hộ dân chọn làm cây lấy gỗ trong vườn rừng, ven nương rẫy hoặc trồng xen với cây nông nghiệp. Trong vườn rừng, một loài gỗ khác bà con hay trồng thêm là cây giống Giáng Hương.

Đặc điểm cây Lõi Thọ

Cây Lõi Thọ (Bò Ma) là cây gỗ lớn, thân thẳng, lá to mọc đối và hoa vàng nở thành chùm. Cây rụng lá vào mùa đông, ưa sáng và lớn nhanh nếu gặp đất sâu, thoát nước tốt.

Hình thái cây Lõi Thọ

Cây được nhận ra qua kích thước lá, màu hoa và dáng thân, với các đặc điểm chính sau.

• Thân cây: Thân thẳng, cao tới khoảng 30 mét ở nhiều nơi và có thể đạt 35 mét, đường kính thân lên tới 120 cm ở cây già.
• Lá cây: Lá đơn mọc đối, dài từ 10 đến 25 cm, rộng từ 8 đến 18 cm và có 3 gân gốc. Cuống lá dài từ 7 đến 12 cm.
• Hoa: Hoa màu vàng, mọc thành chùm ở nách lá.
• Quả: Quả chín chuyển sang màu vàng rồi rụng xuống đất, bên trong có hạt để gieo ươm.
• Gỗ: Gỗ sáng màu, giác mỏng, thớ mịn và dễ gia công, ít bị biến dạng, tỉ trọng thấp.
• Mùa rụng lá: Cây rụng lá vào mùa đông.

Lá to, xếp đối nhau và có ba gân gốc là những đặc điểm dễ thấy nhất ngay khi đứng trước cây.

Đặc tính sinh thái cây Lõi Thọ

Lõi Thọ hợp với đất sâu, hơi chua và nơi nhiều ánh sáng.

• Ánh sáng: Cây ưa sáng, không chịu được bị che phủ kéo dài bởi cây khác.
• Đất trồng: Hợp đất Feralit có độ chua trung bình và tầng đất dày trên 35 cm. Cây cũng trồng được trên đất sau nương rẫy và đất rừng nghèo.
• Độ cao: Vùng trồng nên có độ cao dưới 800 mét so với mực nước biển.
• Lượng mưa: Nơi trồng thích hợp có lượng mưa hằng năm từ 750 đến 2.200 mm.
• Tốc độ sinh trưởng: Đường kính thân tăng khoảng 1,5 đến 3 cm mỗi năm, chiều cao tăng khoảng 1,5 đến 2,5 mét mỗi năm.

Ở một vườn rừng tại Quảng Trị, cây 4 đến 5 tuổi đã cao khoảng 14 đến 15 mét, đường kính thân trung bình từ 25 đến 30 cm.

Xem thêm: Muốn biết Lõi Thọ đứng ở đâu trong nhóm cây gỗ thì nên đọc về các loại cây lấy gỗ quý.

Công dụng của cây Lõi Thọ

Cây Lõi Thọ (Bò Ma) chủ yếu cho gỗ dùng trong đồ mộc, xây dựng, ván lạng và sản xuất giấy. Ngoài ra, cây còn được trồng phân tán trong vườn và làm bóng mát cho cây cà phê.

Giá trị kinh tế từ gỗ

Gỗ Lõi Thọ sáng màu, thớ mịn nên được dùng vào nhiều việc, từ đồ nội thất đến nguyên liệu công nghiệp.

• Đồ mộc và mỹ nghệ: Gỗ dễ gia công nên người dân làm bàn ghế, tủ, giường, cửa và cả đồ chạm khắc.
• Xây dựng: Gỗ được dùng trong xây dựng nhà cửa và đóng tàu thuyền.
• Ván lạng và gỗ dán: Thớ gỗ mịn và sáng màu được bóc hoặc lạng làm ván.
• Giấy và ván dăm: Gỗ dùng làm bột giấy, và rừng trồng cho mục đích này thường khai thác khi cây được 8 đến 10 tuổi.

Về năng suất, các lô thử nghiệm ở Nghệ An, Hòa Bình và Phú Thọ đạt khoảng 15 đến 17 mét khối gỗ mỗi ha mỗi năm. Ở nước ngoài, rừng trồng đạt khoảng 25 đến 30 mét khối.

Trồng xen và trồng phân tán

Ngoài trồng rừng tập trung, Lõi Thọ hợp với hộ gia đình trồng nhỏ lẻ, có thể xen thêm cây giống Lát Hoa trong vườn.

• Nông lâm kết hợp: Hai năm đầu, bà con có thể trồng xen ngô hoặc lúa nương giữa các hàng cây.
• Trồng phân tán: Cây được trồng theo hàng rào, trong vườn rừng hoặc làm cây hỗ trợ cho cây công nghiệp.
• Che bóng: Một số nơi trồng Lõi Thọ để che bóng mát cho cây cà phê.

Cách trồng cây Lõi Thọ

Trồng cây Lõi Thọ (Bò Ma) cần chọn đất tầng dày, cây giống đạt chuẩn và trồng vào đầu mùa mưa. Khoảng cách trồng tùy địa phương, khí hậu và địa hình, nên liên hệ Vua Cây Xanh để được tư vấn.

Nhân giống cây Lõi Thọ

Cây giống được tạo từ hạt hoặc từ hom. Cả hai cách đều cần ươm trong bầu và tưới đủ ẩm.

• Thu hạt: Hạt thu vào tháng 6 đến tháng 7 hằng năm. Nhặt quả chín màu vàng đã rụng, ủ 2 đến 3 ngày rồi chà bỏ lớp vỏ quả và gieo ương ngay.
• Chọn cây mẹ: Hạt nên lấy từ những cây trội đã chọn lọc.
• Bảo quản hạt: Nếu chưa gieo, phơi khô nhẹ dưới nắng và cất ở nhiệt độ dưới 5 độ C. Trước khi gieo, ngâm hạt trong nước lã từ 5 đến 7 giờ rồi rửa sạch.
• Gieo và cấy bầu: Gieo vào luống hoặc vào cát, tưới ẩm mỗi ngày. Khi hạt nảy mầm, cấy vào bầu kích thước 9 x 12 cm, ruột bầu là đất vườn ươm trộn 1 đến 2 phần trăm lân vi sinh.
• Che nắng: Sau khi cấy, che nhẹ từ 3 đến 5 ngày rồi bỏ giàn che.

Cây con từ hạt đạt tiêu chuẩn xuất vườn khi được 60 đến 75 ngày tuổi, cao 25 đến 30 cm, đường kính cổ rễ từ 0,4 đến 0,5 cm.

Cây lấy hom từ 1 đến 3 tuổi, hom bánh tẻ có một dóng và hai cặp lá, một cành không lấy quá 3 hom. Hom được nhúng chất kích thích ra rễ rồi cắm vào luống cát vàng, che ẩm 7 đến 10 ngày. Cây hom đạt chuẩn sau 40 đến 60 ngày, cao 20 đến 30 cm. Khi cây con bị nấm, cần phun thuốc trừ nấm ngay.

Thời vụ và làm đất

Cây được trồng vào đầu mùa mưa, theo mùa trồng riêng của từng vùng. Đất cần dọn sạch thực bì trước khi đào hố.

• Làm đất: Phát dọn thực bì rồi đào hố kích thước 40 x 40 x 40 cm, bón lót từ 100 đến 200 g phân vi sinh.
• Trồng theo băng: Để giảm bất lợi của rừng thuần loại, có thể trồng theo băng rộng từ 15 đến 30 mét.
• Mục đích ván dăm hoặc bột giấy: Tỉa thưa một lần khi rừng 4 tuổi và khai thác khi rừng 8 đến 10 tuổi.
• Mục đích gỗ bóc: Đến năm thứ 4 cây khép tán, tỉa khoảng 30 phần trăm số cây. Khi rừng 10 đến 12 tuổi thì chặt thêm một phần ba số cây còn lại.

Chăm sóc cây Lõi Thọ

Lõi Thọ ưa sáng nên cần luôn giữ cho cây không bị che. Cây phân cành sớm, vì vậy cần tỉa cành để có thân chính thẳng.

• Tỉa cành: Tỉa theo hai mùa sinh trưởng là vụ xuân và vụ thu, tập trung trong 2 đến 3 năm đầu.
• Năm thứ nhất: Phát dọn cây xâm lấn và vun gốc trong vòng 80 đến 100 cm, làm một lần trước mùa mưa.
• Năm thứ hai: Chăm sóc 3 lần, gồm phát dọn thực bì, tỉa cành và vun gốc.
• Năm thứ ba: Chỉ cần cắt bỏ dây leo và tỉa cành để tạo chiều cao cho cây.
• Trồng xen: Khi trồng xen ngô, để cách gốc Lõi Thọ tối thiểu 50 cm và dọn cây ngô sau thu hoạch để không che cây.

Xem thêm: Vườn rừng còn đất để trồng thêm một loài gỗ quý thì nên xem giống cây Sưa Đỏ.

Mua cây Lõi Thọ giống ở đâu?

Vua Cây Xanh là nơi cung cấp cây Lõi Thọ (Bò Ma) cùng cây giống công trình và cây giống lâm nghiệp cho bà con trồng rừng và làm vườn. Đơn vị tư vấn chọn giống phù hợp với đất và mục đích trồng khi được liên hệ.

Khi chọn mua cây Lõi Thọ giống, nên kiểm tra ba điểm sau.

• Đúng loài: Người bán nói rõ đó là Gmelina arborea, không nhầm với loại gỗ khác cũng được gọi là Bò Ma.
• Nguồn giống tốt: Cây con được nhân từ hạt lấy ở cây trội đã chọn lọc hoặc từ hom của cây mẹ khỏe.
• Đạt chuẩn xuất vườn: Cây hạt cao 25 đến 30 cm, cây hom cao 20 đến 30 cm, thân đứng, bầu nguyên vẹn, lá không bị nấm.

Cần tư vấn chọn giống và số lượng cây cho khu đất, hãy gọi Vua Cây Xanh theo số 0919.255.145.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Loài này lớn nhanh, thân thẳng và cho gỗ sáng màu dùng được vào nhiều việc. Nên trồng vào đầu mùa mưa và chăm kỹ trong ba năm đầu.

• Tư vấn chọn giống hợp với đất và mục đích trồng
• Cung cấp cả cây giống công trình và lâm nghiệp
• Chuẩn giống, đúng cỡ cây đã xác nhận trước khi giao

Muốn trồng cây Lõi Thọ (Bò Ma), hãy gọi Vua Cây Xanh theo số 0919.255.145. Cho biết diện tích đất để được báo giá theo số lượng cần trồng.